TPUB2

Een project voor leden van de GAU en de GEU over de toegankelijkheid van digitale producten.

Samen met Dedicon, de Vereniging Onbeperkt lezen, VIVIS en de Oogvereniging hebben de GAU en de GEU de krachten gebundeld en fondsen bij elkaar gebracht voor het project Toegankelijk Publiceren aan de Bron deel twee, kortweg TPUB2. Het is het logisch vervolg op het project TPUB1 uit 2018 en 2019.

TPUB2 gaat in juni 2021 van start en zal anderhalf jaar duren. In dit document lees je in meer detail wat we gaan doen, wat we van je verwachten en wat je te wachten staat. Dat laatste is kort samen te vatten met de steekwoorden: bewustwording, kennis & kunde en procesmatige aanpak. 

Deelname aan TPUB2 is kosteloos. Van deelnemers wordt alleen een investering in tijd gevraagd om de workshops te volgen, de kennis op te nemen, maar ook het geleerde in eigen huis verder te brengen. Het ultieme doel is dat over anderhalf jaar iedereen in de uitgeverij die bij het productieproces betrokken is toegankelijkheid in het DNA heeft zitten. 

Achtergrond

In 2019 heeft het Europees Parlement de European Accessibilty Act (EAA) geaccordeerd. Deze wet moet door alle Europese lidstaten uiterlijk op 28 juni 2022 lokaal zijn geïmplementeerd. Deze wet heeft betrekking op digitale producten en diensten, zoals computers, operating systems, kaartautomaten (trein, metro, vliegtuig, etc.), online banksystemen, pinautomaten, als ook e-commerce diensten, elektronische boeken en de daarbij behorende hard- en software en websites. De wet schrijft voor dat deze toegankelijk moeten zijn voor mensen met een leesbeperking; blinden, slechtzienden, ouderen en mensen met dyslexie. 

De EEA geldt dus zeker ook voor alle uitgevers, van boeken tot kranten en tijdschriften en van verstrooiing, van educatief tot wetenschappelijk. Tenminste daar waar het digitale producten en diensten betreft. Een roman die louter als papieren boek wordt uitgegeven valt niet onder de EAA, het van de roman gemaakt e-book wel. Een uitgever die alleen maar folio producten uitgeeft, zal alleen met de EAA van doen hebben waar het de bedrijfswebsite betreft. Die moet wel aan toegankelijkheidseisen gaan voldoen. 

We kunnen het (leren) toegankelijk maken van digitale producten aan uitgevers zelf overlaten, het gaat immers om een wettelijke verplichting. Er is echter veel voor te zeggen om als branches de krachten te bundelen, samen op te trekken en van elkaar te leren. Dat hebben de GEU en de GAU geleerd van TPUB1. In dat project is door 28 deelnemende uitgeverijen gewerkt aan het vergroten van bewustwording van en kennis over toegankelijkheid en het gefaseerd toepassen van maatregelen voor toegankelijkheid aan de bron. 

TPUB2 is kosteloos voor leden van de GEU en de GAU en is financieel mogelijk gemaakt door Vereniging Onbeperkt Lezen, Fonds XL, het ministerie van OCW, de GEU en de GAU. Het projectteam achter TPUB2 bestaat uit Hans Beerens (Dedicon), (Paul Gillijns (GEU), Sanne Walraven (GAU) en Erna de Wit (Dedicon).
 

Programma

Het project TPUB2 biedt een programma van workshops en content over toegankelijkheid van e-books, websites en educatieve digitale leermiddelen. Het programma kent vier leerfases. Ieder half jaar staat er één leerfase op het programma.

Het project TPUB2 biedt een programma van workshops en content over toegankelijkheid van e-books, websites en educatieve digitale leermiddelen. Het programma kent vier leerfases. Ieder half jaar staat er één leerfase op het programma.

1.    Bewustwording

Digitale toegankelijkheid, beperkingen, hulptechnologie, wetgeving, richtlijnen, toegankelijk publiceren aan de bron.

2.    Kennis en vaardigheden (basaal)

Eenvoudige richtlijnen voor web en e-book toepassen en toetsen, wetgeving en standaarden, onderzoeksmethodes. Deze module begint met een algemene kennissessie en wordt vervolgd met een vaardigheidssessie in twee varianten: web (vooral voor educatieve uitgevers) en e-book (voor algemene uitgevers).

3.    Kennis en vaardigheden (verdiepend)

Complexere richtlijnen voor web en e-book specificeren, toepassen en toetsen, EPUB en PDF, beeldbeschrijvingen. Ook deze module begint met uit een algemene kennissessie en krijgt een vervolg in een vaardigheidssessie in de twee varianten web en e-book. 

4.    Verankering

Toegankelijkheid borgen, succesfactoren, organisatie breed plan van aanpak, toegankelijk inkopen, toegankelijkheidsverklaringen.

Het project TPUB2 moet uitgevers in staat stellen om de kennis en kunde te verwerven om digitale producten aan de bron aan een acceptabel niveau (WCAG AA, of hoger) van toegankelijkheid te laten voldoen. Het programma bestrijkt en begeleidt de weg van het beginpunt, naar de situatie waarin toegankelijkheid duurzaam in de uitgeefprocessen is verankerd. 

Onderdelen TPUB2

Voor TPUB2 worden workshops ontwikkeld en gegeven, snelstartgidsen gemaakt en online trainingsmateriaal ter beschikking gesteld. Ook komt er een kennisbank die als naslagwerk en inspiratiebron fungeert voor de deelnemers, maar ook voor derden.
 

1.      Workshops

In iedere leerfase staan één of meerdere workshops op het programma. Er zijn workshops met grotere aantallen deelnemers, waarin instructie en kennisoverdracht centraal staan. Er zijn ook workshops voor kleinere groepen. Daarin ligt de nadruk op vaardigheden en is er ruimte voor interactie, eigen ervaringen, casussen en toepassing.

De verdeling van de verschillende workshop over de looptijd van het project zie je hieronder.

Workshop 1: Bewustwording jun-jul 2021
Workshop 2a: Basale kennis sep-nov 2021
Workshop 2b: Basale vaardigheden sep-nov 2021
Workshop 3a: Verdiepende kennis jan-jun 2022
Workshop 3b: Verdiepende vaardigheden jan-jun 2022
Workshop 4: Verankering sep-nov 2022

 


Aan het project TPUB2 nemen bijna 100 uitgeverijen van de GAU en de GEU deel. Iedere workshop wordt daarom meermaals geprogrammeerd, zodat we voorkomen dat er te grote groepen ontstaan én zodat waarschijnlijk iedereen ruimte is zijn agenda kan vinden om deel te nemen. 

2.      Snelstartgidsen

Voor het project TPUB1 zijn twee handzame snelstartgidsen gemaakt: Maak open! en Doe mee!. Die zetten we bij TPUB2 opnieuw in en we maken nog twee nieuwe gidsen. Een snelstartgids is een korte praktische introductie met als doel eenvoudige oplossingen te geven om informatie toegankelijk te maken. In de praktijk liggen ze vaak bij medewerkers van de uitgeverij op het bureau.

3.      Kennisbank

Als ondersteuning tijdens het programma biedt de reeds bestaande kennisbank Inclusiefpubliceren.nl:

  • een online vraagbaak voor vragen aan experts
  • antwoorden op vaak gestelde vragen 
  • kennisartikelen over inclusief publiceren
  • downloads van de snelstartgidsen 
  • publicaties en praktijkvoorbeeld als inspiratiebron 
  • links naar waardevolle bronnen

4.      Online trainingsmateriaal

Vanaf eind 2021 komt online trainingsmateriaal beschikbaar voor het toegankelijk maken van digitale informatie via het leerplatform Inclusive Publishing in Practice (IPIP). Doel is het vergroten van kennis en vaardigheden bij professionals werkzaam in de uitgeversbranche.

Dedicon participeert in het Europese project ‘Supporting Inclusive Digital Publishing through Training’ (SIDPT) waarin dit praktisch trainingsmateriaal voor zelfstudie en samenwerkend leren wordt ontwikkeld. Via Dedicon kan TPUB2 haar deelnemers vermoedelijk eind 2021 een preview van het trainingsmateriaal bieden. In 2022 is het gratis online trainingsmateriaal gericht inzetbaar voor de sessies in het bijzonder de modules in de leerfasen 3 en 4.

Wat adviseren we de deelnemende uitgeverijen?

Toegankelijkheid is niet de rol en verantwoordelijkheid van één persoon, maar van iedere medewerker in het publicatieproces. Om het meeste rendement uit de workshops te halen, adviseren we iedere deelnemende uitgeverij: 

  • een coördinator toegankelijkheid aan te stellen die idealiter alle workshops volgt
  • collega’s vanuit hun expertise relevante workshops te laten volgen 
  • opgedane kennis met collega’s te delen
  • eigen werk als casus in te brengen in workshops als werkmateriaal
  • goede praktijkvoorbeelden te verzamelen en deze te delen op inclusiefpubliceren.nl.